Loading

Bốn bước để kiểm soát bệnh tiểu đường

Bệnh tiểu đường là một bệnh nghiêm trọng. Bệnh này hầu như ảnh hưởng đến mọi bộ phận trong cơ thể. Đó là lý do vì sao nhóm người sau đây có thể giúp quý vị chữa trị bệnh tiểu đường:

→ bác sĩ

→ nha sĩ

→ giáo dục viên về bệnh tiểu đường

→ chuyên viên về dinh dưỡng

→ bác sĩ nhãn khoa

→ bác sĩ chuyên khoa chân

→ cố vấn bệnh tâm thần

→ y tá

→ y tá hành nghề

→ dược sĩ

→ nhân viên xã hội

→ bạn hữu và gia đình

Quý vị là người quan trọng nhất trong nhóm.

Tài liệu này trình bày bốn bước chánh yếu để giúp quý vị kiểm soát bệnh tiểu đường và sống một cuộc sống trường thọ và tích cực.

→ Tìm hiểu về bệnh tiểu đường.

→ Hiểu biết khái quát về bệnh tiểu đường.

→ Điều quản bệnh tiểu đường.

→ Thường xuyên chăm sóc để tránh bị các biến chứng.

1. Tìm hiểu về bệnh tiểu đường

Bệnh tiểu đường có nghĩa là mức đường trong máu (mức đường trong máu) của quý vị quá cao. Sau đây là các loại bệnh tiểu đường chánh yếu.

Bệnh tiểu đường loại 1 — cơ thể không tạo ra insulin. Insulin giúp cơ thể sử dụng đường từ thực phẩm để cung cấp năng lượng. Người bị bệnh tiểu đường loại 1 cần phải dùng insulin hàng ngày.

Bệnh tiểu đường loại 2 — cơ thể không tạo ra hoặc không sử dụng đúng cách insulin. Người bị bệnh tiểu đường loại 2 cần phải dùng thuốc viên trị bệnh tiểu đường hoặc insulin. Bệnh tiểu đường loại 2 là dạng bệnh tiểu đường phổ biến nhất.

Bệnh tiểu đường lúc mang thai (Gestational diabetes mellitus, hay GDM) — xảy ra lúc người phụ nữ mang thai. Bệnh này làm tăng nguy cơ bị loại bệnh tiểu đường khác, thường là bệnh tiểu đường loại 2, trong quãng đời còn lại của người phụ nữ này. Bệnh này cũng làm tăng nguy cơ bị béo phì và bệnh tiểu đường nơi con của họ.

Bệnh tiểu đường là bệnh nghiêm trọng

Quý vị có thể đã nghe nhiều người nói là họ có “chút bệnh tiểu đường” hoặc “mức đường của họ hơi cao”. Những từ ngữ này ám chỉ bệnh tiểu đường không là bệnh nghiêm trọng. Đó là điều không đúng. Bệnh tiểu đường là bệnh nghiêm trọng, nhưng quý vị có thể điều quản nó!

Mọi người bị bệnh tiểu đường cần phải chọn thực phẩm lành mạnh, duy trì cân lượng lành mạnh, và kiên trì hoạt động hàng ngày.

Chăm sóc tốt bản thân và bệnh tiểu đường của mình giúp quý vị cảm thấy đỡ hơn và tránh bị các vấn đề sức khỏe do bệnh tiểu đường gây ra như:

→ đứng tim và đột quỵ

→ vấn đề về mắt có thể dẫn đến bị rắc rối về thị lực hoặc mù lòa

→ hư hại dây thần kinh có thể làm cho tay chân bị thương tích hoặc tê ngứa. Một số người có thể bị, ngay cả, cắt cụt bàn chân hoặc nguyên chân.

→ vấn đề về thận có thể làm cho thận ngừng hoạt động

→ bệnh nướu răng và rụng răng

Khi mức đường trong máu ở gần với mức bình thường thì quý vị có thể:

→ có nhiều sinh lực

→ ít bị mệt mỏi và khát cũng như đi tiểu ít lần hơn

→ có vết thương nhanh lành hơn và ít bị nhiễm trùng da hoặc bàng quang hơn

→ ít bị các vấn đề về thị lực, da, chân, và nướu răng hơn

2. Hiểu biết khái quát về bệnh tiểu đường

Hãy bàn thảo với nhóm chăm sóc sức khỏe về cách kiểm soát A1C, Blood pressure (huyết áp), và Cholesterol. Điều này giúp hạ thấp nguy cơ bị đứng tim, đột quỵ, hoặc biến chứng khác của bệnh tiểu đường. ABC của bệnh tiểu đường là chữ viết tắt cho các từ sau đây:

Chữ A là thử nghiệm lượng đường trong hồng cầu (A1C, hay A-một-C). Thử nghiệm này cho quý vị biết mức đường trong máu của mình là bao nhiêu trong ba tháng vừa qua. Chỉ tiêu A1C của hầu hết mọi người là dưới 7. Mức đường cao trong máu có thể làm hại tim và mạch máu, thận, chân, và mắt.

Chữ B là huyết áp (Blood pressure). Chỉ tiêu của hầu hết những người bị bệnh tiểu đường là dưới 130/80. Huyết áp cao làm cho tim phải hoạt động quá nặng nhọc. Nó có thể gây ra đứng tim, đột quỵ, và bệnh thận.

Chữ C là Cholesterol. Chỉ tiêu LDL của hầu hết mọi người là dưới 100. Chỉ tiêu HDL của hầu hết mọi người là dưới 40. LDL hay cholesterol “xấu” có thể lấp đầy và làm tắc mạch máu. Điều này có thể gây ra bệnh tim hoặc đột quỵ. HDL hay cholesterol “tốt” giúp loại bỏ cholesterol ra khỏi mạch máu.

3. Điều quản bệnh tiểu đường

Nhiều người tránh được các biến chứng mãn tính của bệnh tiểu đường bằng cách chăm sóc tốt cho bản thân họ. Hãy cộng tác với nhóm chăm sóc sức khỏe để đạt được các chỉ tiêu ABC của quý vị. Sử dụng chương trình tự chăm sóc này.

Sử dụng chương trình ăn kiêng dành cho bệnh tiểu đường. Nếu quý vị chưa có chương trình nào cả, hãy yêu cầu nhóm chăm sóc sức khỏe hoạch định giùm chương trình này.

→ Ăn thực phẩm lành mạnh như trái cây và rau cải, cá, thịt nạc, thịt gà hay gà tây bỏ da, đậu Hòa Lan hay đậu khô, ngũ cốc nguyên hạt, và sữa ít chất béo hoặc khử béo và phô mai.

→ Dùng khẩu phần cá và thịt nạc và thịt gia cầm khoảng 100 gram. Nên nướng, nướng lò hoặc nướng vỉ miếng thịt, cá.

→ Nên ăn thực phẩm ít chất béo và muối.

→ Nên ăn thực phẩm có nhiều chất xơ như ngũ cốc nguyên hạt, bánh mì, bánh lạt, gạo, hoặc nui.

Dành từ 30 đến 60 phút để vận động thân thể vào hầu hết các ngày trong tuần. Đi bộ nhanh là một cách thức tuyệt vời để di chuyển nhiều hơn.

Duy trì cân lượng lành mạnh bằng cách chọn thực phẩm lành mạnh và vận động thân thể nhiều hơn.

Hãy nhờ người khác giúp nếu quý vị cảm thấy bị suy sụp tinh thần. Cố vấn về bệnh tâm thần, nhóm hỗ trợ, vị linh mục, bạn hữu, hoặc gia quyến sẽ lắng nghe mối quan ngại của quý vị và giúp quý vị cảm thấy đỡ hơn.

Học cách đương đầu với căng thẳng. Căng thẳng có thể làm tăng mức đường trong máu của quý vị. Mặc dù khó loại bỏ căng thẳng ra khỏi cuộc sống của mình, nhưng quý vị vẫn có thể học cách giải quyết nó.

Bỏ hút thuốc lá. Hãy nhờ người khác giúp để bỏ hút thuốc lá.

Nên dùng thuốc ngay cả khi quý vị thấy khỏe mạnh. Hỏi bác sĩ xem quý vị có cần dùng thuốc aspirin để ngăn ngừa bị đứng tim hoặc động kinh hay không. Báo cho bác sĩ biết nếu quý vị không đủ tiền mua thuốc hoặc bị bất cứ phản ứng phụ nào.

Kiểm tra chân hàng ngày để xem có bị vết đứt, phồng rộp da, đốm đỏ, và sưng phù hay không. Gọi ngay cho nhóm chăm sóc sức khỏe nếu có bất cứ vết thương nào không lành.

Đánh răng và xỉa răng bằng chỉ hàng ngày để tránh bị các vấn đề về miệng, răng hoặc nướu răng.

Đo kiểm tra mức đường trong máu. Quý vị có thể cần đo kiểm tra mức đường trong máu một lần hay nhiều lần trong ngày.

Đo kiểm tra huyết áp nếu có lời khuyên của bác sĩ.

Báo cáo mọi thay đổi về thị lực với bác sĩ.

4. Thường xuyên chăm sóc để tránh bị các biến chứng

Nên đến gặp nhóm chăm sóc sức khỏe ít nhất hai lần trong một năm để phát hiện và chữa trị sớm các biến chứng. Bàn thảo những bước nào quý vị có thể thực hiện để đạt được chỉ tiêu của mình.

Ở mỗi lần khám sẽ có:

→ kiểm tra huyết áp

→ kiểm tra chân

→ kiểm tra cân lượng

→ duyệt xét chương trình tự chăm sóc của quý vị như được trình bày ở Bước 3

Mỗi năm khám hai lần:

→ Thử nghiệm A1C – Thử nghiệm này có thể được thực hiện nhiều lần hơn nếu có kết quả trên 7

Mỗi năm khám một lần:

→ kiểm tra mức cholesterol

→ thử nghiệm triglycerit (try-GLISS-er-ide) – một loại chất béo trong máu

→ khám chân toàn diện

→ khám nha khoa để kiểm tra răng và nướu răng – hãy báo cho nha sĩ biết quý vị bị bệnh tiểu đường

→ khám giãn mắt để kiểm tra các vấn đề về mắt

→ chích ngừa cảm cúm

→ thử nước tiểu và máu để kiểm tra các vấn đề về thận

Ít nhất một lần:

→ chích ngừa viêm phổi

Nguồn: National Diabetes Education Program (www.ndep.nih.gov)