Loading

Thoái hóa hoàng điểm

Macular Degeneration - MD

Tìm hiểu về Mắt

Để tìm hiểu về bệnh Thoái Hóa Hoàng Điểm (MD), bạn cần biết đôi mắt khỏe mạnh hoạt động như thế nào.

Cơ quan thị giác bao gồm hai bộ phận cơ bản - Mắt và Não bộ. Mắt hoạt động rất giống một máy ảnh. Phần trước của mắt, bao gồm giác mạc, mống mắt, đồng tử và thủy tinh thể, có chức năng tập trung hình ảnh vào võng mạc là lớp lót mặt trong của mắt. Võng mạc có tính chất nhạy sáng và hoạt động như phim của máy ảnh. Võng mạc nắm bắt hình ảnh, gửi thông tin đến não bộ để xử lý thông qua dây thần kinh thị giác.

Giác mạc - Giác mạc là cửa sổ trong suốt ở phần trước của mắt, có chức năng ngăn không cho bụi và vi trùng bay vào mắt. Giác mạc cũng kiểm soát và hội tụ ánh sáng vào thủy tinh thể.

Mống mắt - Mống mắt là bộ phận tạo nên màu mắt, nằm ở phần trước của mắt. Đồng tử màu đen ở vị trí trung tâm hoạt động như ống kính của máy ảnh và điều chỉnh lượng ánh sáng vào trong mắt.

Thủy tinh thể - Nằm ngay phía sau đồng tử là thủy tinh thể. Thủy tinh thể tập trung hình ảnh vào trong võng mạc.

Võng mạc - Võng mạc lót mặt trong của mắt, có chức năng giống như phim trong máy ảnh. Mô thụ cảm ánh sáng sẽ thu lấy hình ảnh. Võng mạc là một lớp phức hợp bao gồm hàng triệu tế bào thụ cảm ánh sáng (tiếp nhận hình ảnh) được gọi là tế bào nón và tế bào que.

Dây thần kinh thị giác - Hình ảnh được tiếp nhận sau đó sẽ được chuyển đến não qua dây thần kinh thị giác.

Não - Não xử lý hình ảnh được tiếp nhận từ mắt. Bạn không nhìn bằng mắt mà là nhìn bằng não. Vì cả hai mắt cùng hoạt động thu nhận thông tin nên có thể xảy ra trường hợp một mắt bị mất thị lực mà không phát hiện ra. Nếu cả hai mắt đều bị tổn thương, não sẽ tự dựng lên các hình ảnh bằng cách cố gắng ý thức về hình ảnh đã bị méo mó mà não tiếp nhận. Quá trình này được gọi là hình ảnh ảo giác.

Dịch kính - Nhãn cầu chứa đầy một chất dịch nhầy trong suốt, được gọi là dịch kính (thủy dịch), có tác dụng duy trì hình dạng của nhãn cầu.

Thoái Hóa Hoàng Điểm là một bệnh của võng mạc.

Hoàng điểm - Đây là một vùng rất nhỏ nằm ở trung tâm của võng mạc. Hoàng điểm là nơi tập trung hầu hết các tế bào nón (là những tế bào tiếp nhận hình ảnh để giúp chúng ta nhìn rõ các chi tiết và màu sắc). Hoàng điểm chịu trách nhiệm về những gì chúng ta thấy khi nhìn thẳng về phía trước. Hoàng điểm giúp chúng ta đọc, nhìn rõ nét từng chi tiết, nhận diện khuôn mặt và lái xe.

Phần còn lại của võng mạc được gọi là võng mạc ngoại vi, giúp cho chúng ta nhìn bao quát sự vật xung quanh, chẳng hạn như phong cảnh và các hình dạng tổng thể. Võng mạc ngoại vi giúp bạn nhìn thấy một chiếc xe buýt đang đi tới, còn hoàng điểm khỏe mạnh giúp bạn nhìn thấy biển số xe buýt.

Ví dụ thực tiễn - Hãy nhìn vào đồng hồ đeo tay của bạn và xem giờ. Sau đó, hãy nhìn vào chiếc nhẫn trên ngón tay của bạn. Hoàng điểm, phần trung tâm của võng mạc, hiện đang nhìn vào chi tiết của chiếc nhẫn. Còn từ góc của mắt, thị lực ngoại vi của bạn vẫn sẽ nhìn vào đồng hồ, nhưng bạn không thể thấy giờ. Bạn cần phải nhìn thẳng vào mặt đồng hồ bằng hoàng điểm để có thể phân biệt chi tiết một cách rõ nét.

Hố mắt - Tên gọi này dùng để chỉ phần trung tâm của hoàng điểm. Hố mắt là vùng tập trung thị lực rõ nét nhất.

Tế Bào Biểu Mô Võng Mạc hay còn gọi là R.P.E. - Võng mạc nằm ở phía trên của một lớp tế bào gọi là R.P.E. Những tế bào này cho phép trao đổi các chất dinh dưỡng và cặn tế bào giữa võng mạc và màng trạch.

Màng trạch - Lớp màng này chứa các mạch máu, là nguồn cung cấp máu chính cho mắt và phân cách với võng mạc bằng các tế bào R.P.E.

Danh Mục Kiểm Tra Sức Khỏe Mắt**

→ Kiểm tra mắt của bạn và bảo đảm là hoàng điểm cũng được kiểm tra

→ Không hút thuốc

→ Duy trì một lối sống lành mạnh, kiểm soát cân nặng và tập luyện thể dục thường xuyên

→ Chế độ ăn uống cân bằng, đảm bảo sức khỏe. Hạn chế ăn các chất béo, ăn cá hai hoặc ba lần mỗi tuần, ăn các loại rau có lá xanh sẫm và trái cây tươi mỗi ngày và một ít các loại quả hạt mỗi tuần

→ Tham khảo ý kiến bác sĩ về việc bổ sung kẽm và chất chống oxy hóa

→ Bảo vệ mắt khỏi tia nắng mặt trời một cách phù hợp, đặc biệt khi bạn còn trẻ

**Bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ về bất kỳ thay đổi nào trong chế độ dinh dưỡng và lối sống của bạn

Thoái Hóa Hoàng Điểm là gì?

Hoàng điểm là phần trung tâm của võng mạc, mô cảm thụ ánh sáng ở phần sau của mắt. Võng mạc xử lý tất cả các hình ảnh thị giác. Cơ quan này bảo đảm cho bạn có thể đọc, nhận diện khuôn mặt, lái xe và phân biệt màu sắc một cách rõ ràng. Bạn cũng đang đọc tài liệu này bằng cách sử dụng hoàng điểm. MD gây ra tổn thương ngày càng trầm trọng đối với hoàng điểm, làm mất thị lực trung tâm. Rất may mắn là thị lực ngoại vi không bị ảnh hưởng đáng kể. Trước khi các triệu chứng thị giác xuất hiện, bạn vẫn có thể phát hiện MD ngay trong giai đoạn đầu của bệnh bằng cách kiểm tra võng mạc.

Phát hiện sớm MD, dù ở bất kỳ dạng nào, là rất quan trọng để giữ được thị lực của bạn càng nhiều càng tốt.

Nếu bạn đợi cho đến khi các triệu chứng xuất hiện thì có thể sẽ là quá muộn.

MD có phổ biến không?

MD là nguyên nhân phổ biến nhất gây mù và suy giảm thị lực trầm trọng ở Úc.¹

Cứ bảy người trên 50 tuổi thì có một người bị MD, và tỷ lệ này càng tăng cao khi về già.²

Có những dạng MD khác nhau không?

Có. Dạng KHÔ làm cho thị lực trung tâm dần dần suy giảm. Ở dạng ƯỚT, thị lực đột ngột mất đi, do các mạch máu phát triển bất thường trong võng mạc. Một số trường hợp MD dạng KHÔ sẽ phát triển thành MD dạng ƯỚT. Nếu không được phát hiện hoặc chữa trị kịp thời, thị lực trung tâm suy giảm trầm trọng rất nhanh trong một thời gian ngắn. Cần điều trị ngay khi xuất hiện các triệu chứng.

Nếu bạn bị MD, bạn cần hỏi ý kiến bác sĩ về:

→ Bệnh tiến triển đến giai đoạn nào rồi

→ Bệnh MD dạng KHÔ hay dạng ƯỚT

Hiện có những phương pháp điều trị nào?

Thoái Hóa Hoàng Điểm là một loại bệnh tiến triển nặng dần. Các cách thức điều trị hiện nay nhằm mục tiêu giữ được thị lực tốt nhất trong thời gian dài nhất có thể. Tuy nhiên, hiện vẫn chưa có cách chữa trị dứt điểm. Quỹ Tài trợ MD phát hành một ấn phẩm độc lập có tiêu đề “Những Phương Án Điều Trị Bệnh MD Ướt”. Ấn phẩm này thường xuyên được duyệt xét và cập nhật. Một điều rất quan trọng là bạn cần biết dạng MD và giai đoạn tiến triển của bệnh, vì các phương án điều trị phụ thuộc vào điều này. Với sự hướng dẫn của chuyên gia chăm sóc mắt, bạn có thể tìm hiểu và xác định các phương thức chữa trị.

Có những yếu tố rủi ro nào dẫn đến MD?

MD được cho là hệ quả của các nhân tố di truyền và môi trường kết hợp. Những người trên 50 tuổi thường có nguy cơ mắc bệnh này. Nếu bạn hút thuốc3 hoặc gia đình bạn có tiền sử bị MD4 thì nguy cơ bạn mắc bệnh này càng cao hơn nhiều.

Các Dấu Hiệu và Triệu Chứng

Suy giảm thị lực không nhất thiết là hậu quả tất yếu của tiến trình lão hóa. Nếu bạn cần tăng thêm ánh sáng, nhạy cảm với ánh sáng chói, thị lực yếu vào ban đêm và cảm thụ màu sắc không tốt, những dấu hiệu này có thể cho thấy mắt có vấn đề. Nếu bạn có những triệu chứng sau đây, bạn cần yêu cầu hỗ trợ khẩn cấp:

→ Gặp khó khăn khi đọc hoặc khi làm bất kỳ việc gì đòi hỏi thị lực rõ nét

→ Hình ảnh bị biến dạng, các đường thẳng bị gợn sóng hoặc uốn cong

→ Gặp khó khăn khi phân biệt các khuôn mặt

→ Có những vùng tối hoặc những vùng trống xuất hiện ở trung tâm của thị lực

Hình trên - Các điểm trống ở thị lực trung tâm liên quan đến MD giai đoạn cuối.

Hội Chứng Charles Bonnet

Trong một số trường hợp, MD có thể gây ra những hình ảnh ảo giác, khiến cho bạn thấy những vật mà thực tế không tồn tại ở vị trí mà bạn đang nhìn. Những hình ảnh này có thể là một hiệu ứng phụ của việc suy giảm thị lực. Không phải tất cả những người bị MD đều mắc phải hội chứng này. Hình ảnh ảo giác có thể mang nhiều dạng khác nhau, từ hoa văn cho đến đường kẻ, con người và nhà cửa. Nói một cách đơn giản là chính đôi mắt của bạn đang “đánh lừa bạn”. Những hình ảnh này có thể xuất hiện vài lần mỗi tháng, vài lần mỗi tuần hoặc hàng ngày. Khi não dần điều chỉnh để thích nghi với thị lực đã suy giảm thì những hình ảnh này thường biến mất. Nếu lo lắng thì bạn nên đến khám bác sĩ để đề phòng.

Chẩn Đoán bằng cách Kiểm Tra Mắt

Chỉ có thể chẩn đoán Thoái Hóa Hoàng Điểm (MD) bằng cách kiểm tra võng mạc. Để làm được điều này, bạn cần tham khảo ý kiến Chuyên Gia Chăm Sóc Mắt. Chuyên gia Chăm sóc Mắt sẽ làm giãn đồng tử của bạn để nhìn rõ vào võng mạc và phát hiện bất kỳ dấu hiệu nào của MD.

Người bệnh thường không phát hiện thấy những triệu chứng ban đầu của MD vì thị lực nhìn chung vẫn bình thường. Chuyên gia Chăm sóc Mắt sẽ sử dụng một dụng cụ gọi là kính soi đáy mắt để dễ dàng nhận thấy những dấu hiệu ban đầu của MD cùng với những thay đổi khác có thể xuất hiện đồng thời.

Trong quy trình khám mắt đầy đủ, thị lực của bạn sẽ được kiểm tra bằng bảng đo mắt có tên gọi là “Bảng Snellen”. Bảng này sẽ đo mức độ rõ nét của thị lực và thị lực tại những khoảng cách khác nhau.

Bảng Snellen (xem hình vẽ) bao gồm những hàng chữ cái viết hoa và các chữ cái trên mỗi hàng trở nên nhỏ dần về phía dưới bảng. Chữ cái lớn ở trên cùng có kích thước mà một người với thị lực bình thường có thể đọc được ở khoảng cách 60 mét.

Phương pháp này không đo mức độ tổn hại cụ thể của võng mạc mà chỉ kiểm tra chức năng thị giác tổng thể.

Chẩn đoán bằng Chụp mạch Huỳnh quang

Chụp mạch là một phương pháp nghiên cứu các mạch máu. Huỳnh quang là chất nhuộm được sử dụng trong phương pháp này.

Kiểm tra bằng chụp mạch huỳnh quang sẽ cung cấp thông tin về tuần hoàn máu trong võng mạc mà những phương pháp kiểm tra mắt thông thường không nhìn thấy được. Chất nhuộm Huỳnh Quang được tiêm vào tĩnh mạch ở cánh tay và vài giây sau đó sẽ được truyền dẫn đến mắt. Chất nhuộm lưu chuyển trong võng mạc và cho thấy rõ những vùng bất thường hoặc tổn thương. Các mạch máu bất thường gây ra MD ƯỚT có thành mỏng và yếu nên rất dễ nhận thấy.

Một máy chụp hình với bộ lọc đặc biệt sẽ chụp một loạt ảnh khi chất nhuộm chảy trong võng mạc. Quá trình này chỉ kéo dài khoảng vài phút. Những bức ảnh được chụp là rất cần thiết để có phương án điều trị. Những bức ảnh này cung cấp cho Bác sĩ sơ đồ của võng mạc để có thể lên kế hoạch điều trị.

Hình Dưới - Thoái Hóa Hoàng Điểm Ướt qua chẩn đoán chụp mạch

Chẩn Đoán bằng Chụp Mạch I.C.G

Quá trình chẩn đoán tương tự như chụp mạch huỳnh quang nhưng sử dụng một chất nhuộm khác có tên gọi là Indocyanine Green (I.C.G.). I.C.G. có nhiều đặc tính khác với Huỳnh Quang, có tác dụng làm nổi bật những lớp sâu hơn của võng mạc và tuần hoàn máu trong màng mạch (nguồn gốc của các mạch máu bất thường) mà mắt thường không nhìn thấy. I.C.G. ở lại trong võng mạc lâu hơn nhiều so với Huỳnh Quang. Bởi vậy, các hình ảnh có thể được chụp trong khoảng 20 phút sau khi tiêm.

Không có hướng dẫn chăm sóc đặc biệt liên quan đến những phương pháp kiểm tra mắt nêu trên. Tuy nhiên, Huỳnh Quang có thể làm da và mắt của bạn vàng đi trong khoảng tối đa 24 tiếng, cho đến khi chất nhuộm được bài tiết qua nước tiểu.

Những phương pháp kiểm tra nêu trên thường không gây ra phản ứng phụ. Tuy nhiên, một số ít bệnh nhân có thể dị ứng với chất nhuộm. Hãy trao đổi với bác sĩ về điều này nếu bạn cảm thấy lo lắng.

Ngoài ra, Bác sĩ hoặc Chuyên Gia Chăm Sóc Mắt có thể yêu cầu tiến hành những kiểm tra chọn lọc khác để đánh giá tình trạng của mắt hoặc những vùng khác có chức năng thị lực. MD được chẩn đoán bằng cách làm giãn đồng tử và nhìn trực tiếp vào võng mạc.

Sau Khi Chẩn Đoán

Bảng Lưới Amsler là một dụng cụ tự kiểm tra để giúp bạn nhận thấy những thay đổi trong thị lực. Những thay đổi này có thể bao gồm các đường gợn sóng hoặc đứt gãy, các mảng tối hoặc vùng trống và bất kỳ biến dạng nào khác. Bạn cần thông báo ngay cho bác sĩ về bất kỳ thay đổi nào.

Chẩn đoán bị MD

Khi bị chẩn đoán mắc phải một bệnh về mắt tiến triển nặng dần, điều quan trọng cần làm là phải thu thập càng nhiều thông tin càng tốt.

Có thể sẽ rất căng thẳng và khó khăn khi chẩn đoán cho thấy bạn bị Thoái Hóa Hoàng Điểm, bởi vậy tìm hiểu về dạng MD và giai đoạn tiến triển của MD trong trường hợp của bạn là rất quan trọng và hữu ích cho bạn, gia đình hoặc người chăm sóc bạn. Điều này cũng giúp ích cho những dịch vụ hỗ trợ mà bạn có thể cần vào thời điểm hiện tại hoặc trong tương lai.

Khi chẩn đoán cho thấy bạn bị Thoái Hóa Hoàng Điểm, bạn cần phải hỏi ý kiến bác sĩ về dạng MD và giai đoạn tiến triển của bệnh. Biết và hiểu được thông tin này sẽ giúp bạn hiểu được các phương án điều trị nếu cần thiết cũng như bất kỳ những thay đổi nào trong chế độ ăn uống và lối sống mà bạn cần phải thực hiện.

Khi đến gặp Chuyên Gia Chăm Sóc Mắt

→ Nếu bạn không hiểu rõ những trả lời của chuyên gia chăm sóc mắt, hãy yêu cầu ông/bà ta giải thích cho đến khi bạn chắc chắn hiểu rõ câu trả lời.

→ Hãy ghi chép lại hoặc nhờ bạn bè hay người thân ghi chép hộ.

→ Yêu cầu chuyên gia chăm sóc mắt viết ra những chỉ dẫn dành cho bạn.

→ Yêu cầu chuyên gia chăm sóc mắt cung cấp bất kỳ tài liệu nào hiện có tại phòng mạch.

→ Nếu bạn vẫn chưa hiểu rõ, hãy hỏi về những địa chỉ mà bạn có thể tìm đến để biết thêm thông tin, hoặc gọi điện cho Quỹ Tài Trợ MD.

Những Câu Hỏi Gợi Ý

Dưới đây là danh sách những câu hỏi gợi ý mà bạn có thể hỏi chuyên gia chăm sóc mắt:

Về bệnh MD mà bạn mắc phải

→Tôi mắc phải dạng MD nào - là MD ƯỚT hay MD KHÔ?

→ Bệnh MD của tôi đang ở giai đoạn nào?

→ Nếu HAI mắt đều bị MD thì cả hai mắt có cùng ở một giai đoạn hay không?

→ Nếu MỘT mắt bị MD, mắt còn lại có nguy cơ bị MD hay không?

→ Tôi có thể áp dụng những phương án điều trị nào?

→ Tôi có cần phải thay đổi chế độ ăn uống không?

→ Tôi có cần bổ sung kẽm và chất chống oxy hóa liều cao không?

→ Những triệu chứng nào là “bình thường”?

→ Khi nào thì tôi cần liên hệ khẩn cấp với chuyên gia chăm sóc mắt?

→ Dạng MD mà tôi mắc phải sẽ ảnh hưởng thế nào đến thị lực của tôi hiện nay và trong tương lai?

Về Những Phương Án Điều Trị của bạn

→ Dạng bệnh MD của tôi có phương pháp điều trị không?

→ Khi nào thì điều trị bắt đầu và bao gồm những nội dung gì?

→ Cần phải tiến hành bao nhiêu lần điều trị?

→ Có rủi ro hoặc phản ứng phụ nào không?

→ Điều trị mang lại những tác dụng gì và mức độ thành công đến đâu?

→ Chi phí tiền bạc và thời gian cho điều trị?

→ Tôi có thể về nhà sau khi điều trị hay không?

→ Tôi cần những hỗ trợ gì ở nhà sau khi điều trị?

→ Có một phương pháp hay nhiều phương pháp điều trị đối với dạng bệnh MD của tôi?

→ Sự khác nhau giữa những phương pháp điều trị là gì?

Về các cuộc Kiểm Tra mà bạn cần tiến hành

→ Tôi cần tiến hành những kiểm tra gì?

→ Khi nào tôi được biết kết quả?

→ Tôi có cần chuẩn bị đặc biệt nào không?

Về Những Dịch Vụ Hỗ Trợ Người Kém Thị Lực

→ Lần tiếp theo tôi cần đến Chuyên Gia Đo Thị Lực để lấy kính mới là khi nào?

→ Hiện có những Dịch Vụ gì dành cho Người Kém Thị Lực tại khu vực của tôi?

→ Tôi có cần một bản đánh giá thị lực kém?

→ Phương pháp khuyếch điện tử có giúp ích được cho tôi không?

→ Hiện có những công nghệ nào giúp ích được cho tôi?

Bạn có thể làm gì

Bạn không thể thay đổi tuổi tác cũng như tiền sử của gia đình, nhưng bạn có thể thực hiện những thay đổi tích cực trong lối sống để có thể

→ hạn chế nguy cơ mắc bệnh MD;

→ hoặc hạn chế nguy cơ bệnh MD tiến triển thành suy giảm thị lực trầm trọng.

Những Nhân Tố Rủi Ro

Do tỷ lệ mắc phải bệnh Thoái Hóa Hoàng Điểm (MD) ở Úc ngày càng gia tăng, chúng ta cần xem xét những nhân tố rủi ro liên quan đến nguy cơ MD.

Tuổi già Mặc dù một số dạng MD có thể gặp ở những người trẻ tuổi nhưng càng về già thì tỷ lệ mắc phải MD càng cao. Trong số bảy người Úc trên 50 tuổi thì có một người bị MD.

Tiền Sử Gia Đình Nếu gia đình bạn có tiền sử bệnh MD thì bạn có đến 50% nguy cơ mắc bệnh này.

Hút thuốc Hút thuốc làm tăng nguy cơ mắc bệnh MD gấp ba lần. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng những người hút thuốc thường bị MD sớm hơn những người không hút thuốc khoảng 10 năm. Nếu bạn tiếp tục hút thuốc sau khi đã điều trị thành công bệnh MD ƯỚT, nguy cơ tái diễn bệnh là rất cao.

Chế độ ăn uống

Bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ về bất kỳ thay đổi nào trong chế độ dinh dưỡng và lối sống của bạn.

Nghiên cứu cho thấy rằng MD phản ứng với chất chống oxy hóa, vitamin, chất khoáng và các chất dinh dưỡng khác. Lutein là một chất chống oxy hóa quan trọng và tập trung với hàm lượng cao trong một hoàng điểm khỏe mạnh.

Trái cây và rau tươi là nguồn cung cấp lutein rất tốt, đặc biệt là các loại rau lá xanh sẫm như rau dền, rau cải silver beet, rau cải tây.

Hãy nhớ đảm bảo hấp thụ đầy đủ các axit béo Omega 3 tinh chất. Omega 3 có nhiều trong cá, các loại quả hạt và hạt.

Lối sống

Một số nhà nghiên cứu cho rằng những người huyết áp cao có nguy cơ mắc phải MD ƯỚT lớn hơn. Tập thể dục thường xuyên và kiểm soát cân nặng rất có lợi cho sức khỏe tổng thể của bạn.

Chưa có bằng chứng mạnh mẽ cho thấy mối liên hệ giữa MD và ánh sáng mặt trời. Tuy nhiên, bảo vệ mắt bạn khỏi các tia cực tím là rất cần thiết. Những người bị MD thường nhạy cảm hơn với ánh sáng chói. Hãy bảo vệ đôi mắt bằng cách đội mũ, đeo kính râm hoặc kính đổi màu ở ngoài trời.

Sử dụng Bảng Lưới Amsler

Nếu bạn bị MD KHÔ, bệnh này có thể tiến triển thành MD ƯỚT (xuất hiện chảy máu ở phần sau của mắt, làm mất thị lực đột ngột). Có một số phương án điều trị MD ƯỚT, nhưng chỉ với điều kiện bệnh được phát hiện sớm. Bất kỳ thay đổi nào trong kiểm tra thị lực bằng Bảng Lưới MD có thể là dấu hiệu của MD ƯỚT và cần được thông báo ngay lập tức cho chuyên gia chăm sóc mắt của bạn.

Tóm Tắt Kiểm Tra Mắt bằng Bảng Lưới Amsler:

Hướng dẫn:

→ 1. Không bỏ kính hoặc kính áp tròng mà bạn thường đeo khi đọc.

→ 2. Đứng cách bảng lưới khoảng 33cm (13 in-sơ) trong một phòng đủ ánh sáng.

→ 3. Dùng tay che một mắt và tập trung vào điểm trung tâm bằng mắt còn lại. Lặp lại thao tác này với mắt bên kia.

→ 4. Nếu bạn thấy các đường gợn sóng, đứt gãy hoặc biến dạng, hay những vùng bị mờ hoặc trống trong tầm nhìn, bạn có thể đang có những triệu chứng của bệnh MD và cần liên hệ với chuyên gia chăm sóc mắt ngay lập tức.

Sức Khỏe Đôi Mắt Của Bạn

Duy trì một chế độ ăn uống cân bằng, có lợi cho sức khỏe là một phần thiết yếu để đảm bảo sức khỏe của bạn. Sức khỏe đôi mắt cũng là một phần quan trọng của sức khỏe nói chung.

Những thông điệp sau đây là hướng dẫn để đảm bảo sức khỏe đôi mắt. Bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ về bất kỳ thay đổi nào trong chế độ dinh dưỡng và lối sống của bạn.

Hãy biết rằng một số thức ăn có thể tương tác với các loại thuốc đượckê đơn và có thể không phù hợp với điều kiện sức khỏe của bạn.

Chất Chống Oxy Hóa

Chất chống oxy hóa rất quan trọng cho sức khỏe của chúng ta và có trong nhiều loại thức ăn.

Chất chống oxy hóa là gì?

Trong quá trình chuyển hóa thức ăn và khí oxy thành năng lượng, các tế bào cũng đồng thời tạo ra các “gốc tự do.” Gốc tự do được xem là một tác nhân góp phần gây ra MD và các loại bệnh khác. Nếu cơ thể của bạn khỏe mạnh, các gốc tự do sẽ bị chất chống oxy hóa làm vô hiệu trước khi chúng có thể gây ra bất kỳ tổn hại nào.

Những Câu Hỏi Thường Gặp

Loại cá nào là tốt nhất?

Cá tươi, cá đông lạnh hoặc cá đóng hộp rất tốt cho bạn. Cá hồi, cá mòi và cá ngừ là nguồn cung cấp Omega 3 đặc biệt dồi dào.

Loại quả hạt nào là tốt nhất?

Các nghiên cứu chưa xác định được loại quả hạt nào là tốt nhất. Hạt cây vang, quả hạt óc chó, hạt thông và hạnh nhân chưa rang đều rất giàu axit béo tinh chất và rất tốt cho sức khỏe và đôi mắt của bạn.

Tôi phải làm thế nào nếu gặp khó khăn khi ăn cả quả hạt?

Hãy thử xay hoặc nghiền các quả hạt và ăn tươi, chẳng hạn như rắc lên thức ăn ngũ cốc của bạn.

Vậy còn các loại hạt thì sao?

Các loại hạt như hạt lanh thường được các chuyên gia dinh dưỡng khuyên dùng vì chúng chứa hàm lượng axit béo nguyên chất cao. Tuy nhiên, mối liên hệ giữa các loại hạt và MD vẫn chưa được nghiên cứu.

Tôi nên nấu chín rau hay ăn sống?

Hãy thái rau thành miếng và nấu chín với một lượng nhỏ dầu ôliu để nâng cao khả năng hấp thụ chất dinh dưỡng của cơ thể.

Bác sĩ nha khoa của tôi yêu cầu tôi không ăn rau dền do tôi đang dùng thuốc. Có những nguồn cung cấp lutein nào khác ngoài rau dền?

Uống thuốc bổ sung lutein cũng an toàn, nhưng bạn phải luôn tham khảo trước ý kiến bác sĩ.

Bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ về bất kỳ thay đổi nào trong chế độ dinh dưỡng và lối sống của bạn.

Nghiên Cứu về Chất Bổ Sung Dinh Dưỡng

Chất bổ sung dinh dưỡng là gì?

Chất bổ sung dinh dưỡng là các loại vitamin, chất khoáng hoặc những chất khác được dùng bổ sung, ngoài chế độ ăn uống.

Những nghiên cứu nào đã được tiến hành về mối liên hệ giữa chất bổ sung dinh dưỡng và MD?

Nghiên Cứu Bệnh Về Mắt Liên Quan Đến Tuổi Già Số 8 (AREDS) là một thử nghiệm lâm sàng quan trọng do Viện Mắt Quốc Gia Hoa Kỳ tiến hành. Kết quả của nghiên cứu này được công bố tháng Mười năm 2001 trên tập san “Tư Liệu Nhãn Khoa.”

Họ đã nghiên cứu gì?

Mục đích của thử nghiệm này nhằm đánh giá tiến trình lâm sàng, tiên lượng và những yếu tố rủi ro liên quan đến bệnh MD do tuổi già. Thông qua những thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên, Nghiên Cứu AREDS cũng đánh giá hiệu quả của các chất chống oxy hóa và kém đối với tiến triển của bệnh MD Do Tuổi Già.

Những ai là đối tượng nghiên cứu?

Có tổng cộng 4757 người đăng ký tham gia thử nghiệm. Đối tượng nghiên cứu được phân loại thành bốn nhóm, từ nhóm có những dấu hiệu rất nhỏ của bệnh ở một trong hai mắt cho đến những trường hợp MD tương đối nặng (mất thị lực ở một mắt nhưng mắt còn lại vẫn có thị lực tốt). Nghiên cứu tiếp tục theo dõi diễn biến của bệnh ở các đối tượng trong khoảng 6,3 năm sau.

Kết quả nghiên cứu như thế nào?

Nghiên cứu cho thấy rằng sử dụng các chất bổ sung dinh dưỡng với hàm lượng chất chống oxy hóa và kẽm cao đã hạn chế đáng kể nguy cơ bệnh MD tiến triển sang giai đoạn cuối và kéo dài thời gian duy trì thị lực.

Nghiên cứu kết luận rằng những người ở giai đoạn giữa của bệnh MD (chẳng hạn như nhóm bệnh nhân có nhiều khả năng chuyển sang giai đoạn cuối của bệnh và suy giảm thị lực nghiêm trọng) đã hạn chế khoảng 25% nguy cơ tiến triển của bệnh bằng cách bổ sung thêm kẽm và chất chống oxy hóa hàm lượng cao.

Cũng với nhóm đối tượng này, nghiên cứu phát hiện rằng nguy cơ mất hẳn thị lực do MD giai đoạn cuối gây ra đã giảm 20%.

Kết quả tích cực cũng được ghi nhận ở những người chỉ bổ sung kẽm và những người chỉ bổ sung chất chống oxy hóa; tuy nhiên, hiệu quả ở mỗi trường hợp không cao bằng công thức kết hợp. Nghiên cứu không nhằm mục đích trả lời câu hỏi: liệu bổ sung chất chống oxy hóa và kẽm với hàm lượng cao có mang lại tác dụng cho những người KHÔNG có biểu hiện của MD hoặc những người đã bị tổn hại từ trước ở cả hai mắt. Ngoài việc áp dụng công thức của nghiên cứu, hầu hết mọi người đều bổ sung thêm nhiều chất vitamin hàng ngày.

Những Thông Tin Quan Trọng

Điều quan trọng cần làm là bạn phải tham khảo ý kiến bác sĩ về việc bổ sung thêm chất dinh dưỡng. Bác sĩ có thể quyết định công thức và liều lượng tốt nhất. Điều này đặc biệt quan trọng trong trường hợp bạn đang sử dụng các loại thuốc khác hoặc đang bổ sung thêm vitamin và chất khoáng hàng ngày.

Hiện vẫn chưa xác định được tác dụng của việc bổ sung kết hợp chất chống oxy hóa và kẽm với liều lượng cao trong một thời gian dài sau hơn tám năm.

Công thức AREDS là gì?

Các chuyên gia của nghiên cứu AREDS áp dụng liều lượng bổ sung chất chống oxy hóa và kẽm hàng ngày cụ thể như sau:

→ Vitamina C 500mg

→ Vitamina E 400iu

→ B-carotene 15mg

→ Kẽm 80mg

→ Đồng 2mg

Thông Tin Quan Trọng về Beta-carotene

Những người hút thuốc, bị ung thư phổi hoặc bị bệnh phổi do nhiễm Amiăng không nên bổ sung chất dinh dưỡng có chứa Beta-carotene. Đây là lý do tại sao chất này không có trong một số sản phẩm bổ sung dinh dưỡng.

Cần nhớ rằng các chất bổ sung dinh dưỡng không thể chữa khỏi MD. Nghiên cứu AREDS cho thấy rằng các chất này chỉ làm chậm tốc độ thoái hóa chứ không thể ngăn chặn hoặc đảo ngược lại những tổn hại do bệnh này gây ra.

GHI CHÚ: Nếu bạn đang trong tình trạng có bệnh, bạn cần tham khảo ý kiến của chuyên gia chăm sóc mắt trước khi sử dụng chất bổ sung dinh dưỡng. Bạn không nên tự mình kê đơn các chất bổ sung dinh dưỡng.

Những Câu Hỏi Thường Gặp

Những ai nên áp dụng công thức bổ sung kẽm và chất chống oxy hóa?

Nghiên cứu tại thời điểm này khuyến nghị rằng việc áp dụng công thức AREDs có tác dụng cao nhất đối với những người bị MD giai đoạn giữa.

Tại sao phải áp dụng công thức AREDS bằng cách sử dụng chất bổ sung dinh dưỡng chứ không phải thông qua chế độ ăn uống?

Nhìn chung, duy trì một chế độ ăn uống cân bằng là cách tốt nhất để bảo đảm đầy đủ chất dinh dưỡng trong cơ thể của bạn. Tuy nhiên, trong trường hợp hàm lượng cao chất chống oxy hóa được chỉ định để điều trị bệnh, chất bổ sung dinh dưỡng có thể là cách duy nhất để bảo đảm liều lượng phù hợp.

Chẳng hạn, để đạt được những hàm lượng dinh dưỡng tương tự như công thức AREDS, bạn cần ăn 500g sò, 2 chén ớt đỏ và 1400 quả hạnh nhân mỗi ngày. Hãy thảo luận với chuyên gia chăm sóc sức khỏe về chế độ ăn uống và các chất dinh dưỡng bổ sung của bạn.

Có lý do gì khiến mọi người phải cẩn trọng khi áp dụng công thức AREDS hay không?

Có. Có một số lý do khiến bạn phải cẩn trọng khi sử dụng vitamin và chất khoáng với liều lượng cao. Những chất này có thể tác động đến những dược phẩm và chất dinh dưỡng khác. Bởi vậy, tham khảo ý kiến của bác sĩ là điều rất quan trọng. Để biết thêm thông tin, xin truy cập trang mạng của Viện Mắt Quốc Gia: www.nei.nih.gov/amd/index.asp

Tại sao phải bổ sung lutein?

Nếu chế độ ăn uống của bạn không bao gồm những thức ăn giàu lutein như các loại rau lá xanh sẫm, bạn có thể hỏi ý kiến bác sĩ về việc có nên uống thuốc bổ sung lutein hay không. Đối với những người trên 50 tuổi không bị MD nhưng gia đình có tiền sử bệnh này, uống thuốc bổ sung lutein là phù hợp hơn so với việc áp dụng công thức AREDS.

Quả việt quất hoặc chất bổ sung dầu cá có ngăn chặn được MD hay không?

Cho đến nay, chưa có nghiên cứu nào được tiến hành về vấn đề này.

Thị lực kém là gì?

Một người được cho là có thị lực kém khi không thể khắc phục thị lực đã bị tổn hại hoặc hạn chế bằng phương pháp phẫu thuật, đeo kính thông thường hoặc kính áp tròng.

Thị lực kém tác động đến nhiều khía cạnh trong cuộc sống của con người, ở nhà và tại nơi làm việc. Những người kém thị lực cần có thời gian để thích nghi với điều kiện mới và không loại trừ nguy cơ mất hẳn thị lực. Rất nhiều người phải trải qua những cảm giác hoài nghi và sợ hãi.

Nếu suy giảm thị lực là điều không thể tránh khỏi, bạn hãy ngay lập tức tìm đến một bác sĩ tại địa phương để nhận được hỗ trợ và hướng dẫn.

Những bước đầu tiên cần làm khi bị chẩn đoán có vấn đề dẫn đến thị lực kém?

Đừng đưa ra những quyết định vội vã về việc làm hiện nay, các hoạt động, kế hoạch tương lai và lối sống của bạn.

Hãy tìm kiếm lời khuyên từ các nguồn hỗ trợ hiện có. Hãy liên hệ với Quỹ Tài Trợ MD để được cung cấp danh sách các dịch vụ hỗ trợ.

Hãy tiếp tục tham gia vào các mối quan hệ xã hội và giải trí, đặc biệt khi bạn vừa được chẩn đoán gần đây. Đây chính là thời điểm mà các mối quan hệ xã hội có nguy cơ bị tan vỡ rất cao.

Hãy tìm ra một con đường dành cho người kém thị lực để giúp bạn kiểm soát được tình hình, và đây là điều cốt lõi để thu được một kết quả tích cực.

Đánh Giá Thị Lực Kém

Cách tốt nhất để bắt đầu là có được bản đánh giá thị lực kém được cung cấp tại các tổ chức về thị lực kém và một số Chuyên Gia Đo Thị Lực. Bản đánh giá này là cách tốt nhất để xác định phương thức hỗ trợ và đào tạo cho người kém thị lực. Kiên nhẫn là yếu tố cực kỳ quan trọng khi bạn cố gắng thích nghi với các thiết bị hỗ trợ thị lực kém.

Có ba từ quan trọng nhằm hỗ trợ người kém thị lực, bao gồm:

LỚN HƠN

Chữ in càng lớn thì càng dễ đọc. Khuyếch đại có vai trò rất lớn trong việc giúp người kém thị lực có thể đọc, viết và xem tranh ảnh. Chẳng hạn, sách in khổ lớn và kính khuyếch đại là những ví dụ về cách trợ giúp người kém thị lực.

ĐẬM HƠN

Độ tương phản càng cao thì càng dễ nhìn thấy chữ viết và đồ vật. Chữ in đen trên nền giấy trắng, cà phê đen trong tách trắng và đĩa màu trắng đặt trong khay màu tối là một vài ví dụ.

SÁNG HƠN

Ánh sáng tốt hơn có thể giúp bạn đọc và đi lại dễ dàng hơn. Hãy sử dụng ánh sáng trực tiếp từ phía sau khi đọc hoặc làm những công việc khác. Hãy bảo đảm sao cho cầu thang, phòng tắm và những khu vực hoạt động khác có đầy đủ ánh sáng.

Dụng cụ hỗ trợ thị giác

Dụng cụ hỗ trợ thị giác bao gồm nhiều loại kính khuyếch đại khác nhau, chẳng hạn như kính khuyếch đại cầm tay hoặc để bàn. Đây là những dụng cụ hỗ trợ thị lực kém được sử dụng phổ biến nhất và rất hữu ích trong phần lớn các trường hợp. Nhiều người cần một tỷ lệ khuyếch đại nhỏ và tăng thêm lượng ánh sáng để có thể đọc.

Dụng cụ hỗ trợ đời sống hàng ngày

Những dụng cụ này giúp cho người kém thị lực thực hiện những công việc hàng ngày như nấu nướng, uống thuốc, trang điểm và các hoạt động giải trí khác.

Những dụng cụ hỗ trợ bao gồm điện thoại nút to, sách in khổ lớn, danh bạ khổ lớn, lịch ghi nhớ khổ lớn, trò chơi ô chữ khổ lớn, quân bài khổ lớn, đồng hồ đeo tay và đồng hồ treo tường biết nói, máy phân loại tiền xu/tiền giấy, hộp thuốc in chữ to, đèn pin cầm tay, huy hiệu “VIP - Người Kém Thị Lực”, gương trang điểm khuyếch đại, hướng dẫn cách viết cho người kém thị lực, giấy in dòng đậm và thiết bị thu âm. Máy đo độ cao mực nước cũng là một thiết bị rất phổ biến; thiết bị này phát ra tiếng “bíp” để thông báo rằng một ly nước đã gần đầy.

Bộ Khuyếch Đại Điện Tử

Bộ Khuyếch Đại Điện Tử hay vô tuyến truyền hình mạch kín (CCTV) thực chất là một máy quay video tập trung vào một trang và hình ảnh khuyếch đại được chiếu trên màn hình tivi. Có thể điều chỉnh kích thước của hình ảnh theo hướng phóng to hoặc thu nhỏ, thay đổi màu sắc của hình ảnh và tăng thêm độ tương phản.

Máy Đọc

Máy Đọc có thể quét văn bản in, chuyển sang định dạng thông tin kỹ thuật số và đọc to văn bản. Phần Mềm Máy Tính Máy tính hiện có phần mềm để phóng to văn bản và biểu tượng, đọc to văn bản được hiển thị trên màn hình. Bạn có thể tìm thấy phần mềm này trong Windows XP.

Sách Âm Thanh

Sách âm thanh hiện được cung cấp tại các thư viện và các tổ chức về thị lực kém. Ngoài ra còn có những tiến bộ công nghệ mới cho phép bạn truy cập sách báo trực tiếp thông qua các từ được phát âm thanh.

Radio dành cho Người Suy Giảm Năng Lực Đọc

Nhiều vùng tại Úc có thể chỉnh sóng sang Đài Radio Dành Cho Người Suy Giảm Năng Lực Đọc (RPH). Những đài này đọc báo và các bài báo được nhiều người quan tâm.

Hãy nhớ rằng:

Nếu bạn gặp khó khăn trong việc sử dụng bất kỳ dụng cụ hỗ trợ nào sau một thời gian, hãy trở lại chuyên gia đo thị lực để có được bản đánh giá thị lực mới. Nhu cầu thị giác của bạn có thể đã thay đổi và bạn cần cập nhật các thiết bị và dụng cụ hỗ trợ dành cho bạn.

Nguồn: Macular Disease Foundation Australia (www.mdfoundation.com.au)