Loading

Đau nửa đầu

MIGRAINE

1. Định nghĩa

Đau nửa đầu là nhức đầu kinh niên có thể gây đau đáng kể trong nhiều giờ hoặc thậm chí cả ngày. Các triệu chứng có thể rất nghiêm trọng đến mức mà tất cả những gì bạn có thể nghĩ đến là tìm kiếm một nơi tối yên tĩnh để nằm xuống.

Một số chứng đau nửa đầu có thể có các triệu chứng hoặc dấu hiệu cảnh báo trước hoặc xảy ra đồng thời, như là thấy lóe sáng, có điểm mù hoặc ngứa ran ở tay hoặc chân. Đau nửa đầu thường kèm theo buồn nôn, nôn, và cực kỳ nhạy cảm với ánh sáng và âm thanh.

Mặc dù không chữa khỏi bệnh, thuốc có thể giúp làm giảm tần suất và mức độ nghiêm trọng của chứng đau nửa đầu. Nếu điều trị trước đây không hiệu quả, hãy nói chuyện với bác sĩ để thử dùng thuốc khác. Điều trị đúng thuốc kết hợp với các biện pháp tự thân và thay đổi lối sống có thể tạo sự thay đổi to lớn.

2. Các triệu chứng

Đau nửa đầu thường bắt đầu ở tuổi thơ, tuổi niên thiếu hay tuổi trẻ. Một cơn đau nửa đầu điển hình thì có một vài hoặc tất cả các dấu hiệu và triệu chứng sau:

→ Đau vừa đến đau nặng, có thể tại một nửa đầu, hoặc cả hai bên

→ Đau đầu giật giật theo nhịp mạch đập

→ Đau nặng ảnh hưởng tới các hoạt động thể chất

→ Đau ảnh hưởng tới các hoạt động thường xuyên của bệnh nhân

→ Buồn nôn hoặc không nôn mửa

→ Nhạy cảm với ánh sáng và âm thanh

Khi không được điều trị, cơn đau nửa đầu điển hình thường kéo dài từ bốn đến 72 giờ, nhưng tần suất xảy ra khác nhau tùy từng người. Có thể xảy ra vài lần trong một tháng hoặc ít hơn.

Không phải tất cả chứng đau nửa đầu đều giống nhau. Hầu hết mọi người bị đau nửa đầu mà không có dấu hiệu báo trước, trước đây gọi là đau nửa đầu thong thường. Một số người đau nửa đầu có dấu hiệu báo trước, mà trước đây được gọi là đau nửa đầu kinh điển. Các dấu hiệu báo trước có thể bao gồm thay đổi thị lực, như nhìn thấy ánh sáng nhấp nháy, và cảm giác kim châm ở một cánh tay hoặc chân.

Cho dù có dấu hiệu báo trước hay không, bệnh nhân có thể có một hoặc nhiều cảm giác cho biết trước (prodrome) vài giờ hoặc một ngày hoặc trước khi cơn đau đầu thực sự xảy ra, bao gồm:

→ Cảm giác hứng khởi hay căng thẳng

→ Thèm ăn đồ ngọt

→ Khát nước

→ Buồn ngủ

→ Dễ cáu gắt hoặc trầm cảm

3. Khi nào cần đi khám bác sĩ

Đau nửa đầu thường không được chẩn đoán và điều trị. Nếu bạn gặp các dấu hiệu và triệu chứng của đau nửa đầu, hãy theo dõi các cơn đau và cách bạn xử lý chúng. Sau đó hẹn khám bác sĩ để thảo luận về đau đầu và quyết định một kế hoạch điều trị.

Thậm chí nếu bạn có một tiền sử đau đầu, hãy đi khám bác sĩ nếu các triệu chứng thay đổi hoặc đau đầu của đột nhiên thấy khác.

Đi khám bác sĩ ngay lập tức hoặc đi cấp cứu ngay nếu bạn có bất kỳ dấu hiệu và triệu chứng sau đây, mà có thể là dấu hiệu của các vấn đề y tế nghiêm trọng hơn:

→ Đau đầu đột ngột, dữ dội như tiếng sấm nổ

→ Đau đầu kèm theo sốt, cứng cổ, phát ban, rối loạn tâm thần, động kinh, nhìn đôi, yếu, tê hoặc nói khó.

→ Đau đầu sau một chấn thương đầu, đặc biệt là nếu nhức đầu trở nên nặng hơn

→ Một đau đầu kinh niên trở nên nặng hơn sau khi ho, gắng sức, căng thẳng hoặc cử động bất ngờ

→ Đau đầu mới xuất hiện ở tuổi trên 50

4. Nguyên nhân

Mặc dù không rõ nguyên nhân gây đau nửa đầu, nhưng yếu tố di truyền và yếu tố môi trường dường như đóng một vai trò quan trọng.

Đau nửa đầu có thể được gây ra bởi sự thay đổi tại dây thần kinh sinh ba, một đường dẫn truyền sự đau lớn chính. Sự mất cân bằng hóa chất não, bao gồm serotonin - giúp điều hòa đau ở hệ thần kinh - cũng có thể liên quan.

Nồng độ Serotonin giảm trong thời gian đau nửa đầu. Điều này có thể kích hoạt hệ thống thần kinh sinh ba để giải phóng các chất được gọi là neuropeptides, mà vận chuyển khu vực quanh não (màng não). Kết quả là gây đau đầu.

5. Kích hoạt đau nửa đầu

Cho dù có cơ chế chính xác của đau nửa đầu, một số những điều có thể kích hoạt đau nửa đầu. Đau nửa đầu gây nên bởi:

Thay đổi nội tiết ở phụ nữ. Thay đổi nồng độ estrogen ở phụ nữ gây đau nửa đầu ở rất nhiều phụ nữ có tiền sử đau nửa đầu. Phụ nữ có tiền sử đau nửa đầu thường có cơn đau nửa đầu ngay trước hoặc trong kỳ kinh nguyệt, khi mà nồng độ estrogen sụt giảm mạnh. Những người khác có xu hướng xảy ra đau nửa đầu khi mang thai hoặc mãn kinh. Các kích thích tố (hóc-môn) - chẳng hạn như thuốc tránh thai và liệu pháp thay thế hóc-môn - cũng có thể làm đau nửa đầu trầm trọng thêm, mặc dù một số phụ nữ thấy liệu pháp đó có lợi ích.

Thực phẩm. Một số loại thực phẩm gây chứng đau nửa đầu, thường bao gồm rượu, bia và đặc biệt là rượu vang đỏ, pho mát để lâu; sô-cô-la; aspartame; sử dụng quá nhiều caffeine; bột ngọt - một thành phần chính trong một số loại thực phẩm châu Á; thức ăn mặn, và thực phẩm chế biến. Bỏ bữa ăn hay ăn chay cũng có thể gây đau nửa đầu.

Căng thẳng (Stress). Stress trong công việc hoặc gia đình có thể gây đau nửa đầu.

Kích thích giác quan. Ánh đèn chiếu và độ chói sáng của mặt trời có thể gây ra chứng đau nửa đầu, như âm thanh lớn. Mùi bất thường - bao gồm cả mùi hương dễ chịu, chẳng hạn như nước hoa, và mùi khó chịu, như sơn lót và khói thuốc lá, cũng có thể gây ra chứng đau nửa đầu.

Thay đổi giấc ngủ. Hoặc là thiếu ngủ hoặc ngủ quá nhiều có thể gây đau nửa đầu ở một số người.

Các yếu tố vật lý. Gắng sức thể chất, bao gồm cả hoạt động tình dục, có thể gây đau nửa đầu.

Thay đổi trong môi trường. Một sự thay đổi thời tiết hoặc khí áp có thể gây đau nửa đầu.

Thuốc men. Một số thuốc có thể đau nửa đầu nặng hơn.

6. Yếu tố nguy cơ

Một số yếu tố làm cho dễ bị đau nửa đầu.

Có tiền sử gia đình. Nhiều người bị đau nửa đầu có tiền sử gia đình đau nửa đầu. Nếu một hoặc cả hai cha mẹ của bạn mắc chứng đau nửa đầu, bạn có nguy cơ mắc chứng đau nửa đầu.

Tuổi dưới 40. Một nửa số người bị đau nửa đầu bắt đầu ở tuổi 20 và đau nửa đầu hầu hết gặp ở những người từ 30 đến 39 tuổi.

Là phụ nữ. Phụ nữ có nguy cơ mắc gấp ba lần so với đàn ông. Đau nửa đầu có xu hướng ảnh hưởng đến bé trai hơn bé gái trong thời thơ ấu, nhưng khi dậy thì, các cô gái bị ảnh hưởng nhiều hơn.

Do thay đổi kích thích tố (hóc-môn). Nếu bạn là một người phụ nữ bị chứng đau nửa đầu, bạn có thể thấy đau đầu bắt đầu ngay trước hay ngay sau kỳ kinh nguyệt. Đau nửa đầu cũng có thể thay đổi trong khi mang thai hoặc mãn kinh. Một số phụ nữ thấy rằng chứng đau nửa đầu trở nên nặng hơn trong ba tháng đầu của thai kỳ. Mặc dù đối với nhiều người, chứng đau nửa đầu giảm đi trong những giai đoạn sau của thai kỳ.

7. Các biến chứng

Đôi khi nỗ lực của bạn để kiểm soát đau nửa đầu có thể gây ra các vấn đề về sức khỏe.

Vấn đề về bụng. Thuốc chống viêm không phải steroid (NSAIDs), như ibuprofen (Advil, Motrin, và thuốc khác) và aspirin, có thể gây ra đau bụng, chảy máu và loét - đặc biệt là nếu uống liều cao hoặc trong một khoảng thời gian dài.

Đau đầu phản ứng. Nếu bạn uống thuốc đau đầu không kê toa quá chín ngày / tháng hoặc ở liều cao, bạn có thể bị biến chứng nghiêm trọng được gọi là đau đầu phản ứng. Đau đầu phả ứng xảy ra khi thuốc không chỉ làm giảm đau, mà còn gây ra đau đầu. Sau đó bạn sử dụng thuốc giảm đau nhiều hơn, tạo thành một vòng luẩn quẩn.

Hội chứng Serotonin. Có thể xảy ra tương tác thuốc đe dọa tính mạnh nếu bạn dùng thuốc đau nửa đầu triptans, chẳng hạn như sumatriptan (Imitrex) hoặc zolmitriptan (Zomig), cùng với thuốc chống trầm cảm được gọi là chất ức chế tái hấp thu chọn lọc serotonin (SSRIs) hoặc chất ức chế tái hấp thu serotonin và norepinephrine (SNRIs) . Một số SSRIs phổ biến bao gồm Zoloft, Prozac và Paxil. SNRIs bao gồm Cymbalta và Effexor. May mắn là hội chứng serotonin hiếm gặp.

8. Chuẩn bị cho cuộc khám bệnh

Thường thì bệnh nhân gặp nhân viên y tế chăm sóc sức khỏe ban đầu trước tiên. Nếu cần bệnh nhân có thể được khám bởi bác sĩ thần kinh hoặc chuyên gia về chữa đau đầu.

Bởi vì khám bệnh có thể ít thời gian, và bởi vì thường có rất nhiều vấn đề lien quan, do đó chuẩn bị tốt cho cuộc hẹn là điều cần thiết. Dưới đây là một số thông tin để giúp bạn sẵn sàng cho cuộc hẹn khám bệnh của bạn, và những gì mong đợi từ bác sĩ.

Những gì bạn có thể làm

Viết ra những triệu chứng bạn gặp, ngay cả khi có vẻ không liên quan đến chứng đau nửa đầu.

Ghi lại thông tin cá nhân, bao gồm bất kỳ căng thẳng nào hoặc sự thay đổi lối sống gần đây.

Ghi một danh sách tất cả thuốc men, cũng như bất kỳ loại vitamin hoặc thuốc bổ sung mà bạn đang dùng. Đặc biệt quan trọng là danh sách tất cả các thuốc mà bạn đã sử dụng để điều trị đau đầu. Bao gồm các liều lượng của thuốc.

Đi khám bệnh cùng một thành viên gia đình hoặc bạn bè, nếu có thể. Đôi khi khó có thể ghi nhớ được tất cả các thông tin cung cấp cho bạn trong khi khám bệnh. Một người nào đó đi cùng với bạn có thể nhớ một cái gì đó mà bạn bị bỏ qua hoặc quên.

Viết ra câu hỏi để hỏi bác sĩ.

Thời gian của bạn với bác sĩ là có hạn, nên chuẩn bị một danh sách các câu hỏi sẽ giúp bạn tận dụng tối đa thời gian của bạn. Ghi danh sách các câu hỏi từ quan trọng nhất đến ít quan trọng đề phòng trường hợp hết giờ. Đối với chứng đau nửa đầu, một số câu hỏi cơ bản để hỏi bác sĩ là:

→ Điều gì có thể gây ra chứng đau nửa đầu?

→ Các nguyên nhân khác có thể gây ra các triệu chứng của tôi?

→ Những loại xét nghiệm cần làm?

→ Tình trạng của tôi là cấp tính hay mãn tính?

→ Phương pháp điều trị tốt nhất là gì?

→ Các phương pháp thay thế cho phương pháp đề xuất ban đầu là gì?

→ Tôi nên thay đổi lối sống hay chế độ ăn uống như thế nào?

→ Tôi có bệnh khác không?

→ Làm thế nào để kiểm soát các bệnh cùng một lúc?

→ Có thuốc nào thay thế với thuốc bác sĩ đã kê đơn không?

→ Có bất kỳ tài liệu quảng cáo hay tài liệu in khác mà tôi có thể mang về nhà không?

→ Những trang web để tham khảo?

Ngoài những câu hỏi mà bạn đã chuẩn bị sẵn sàng để hỏi bác sĩ, đừng ngần ngại đặt câu hỏi trong khi khám bệnh nếu bạn không hiểu bất cứ điều gì.

Những gì mong đợi từ bác sĩ

Bác sĩ có thể sẽ hỏi bạn một số câu hỏi. Chuẩn bị sẵn sàng trả lời dành thời gian cho các vấn đề cần nhiều thời gian hơn. Bác sĩ có thể hỏi:

→ Những triệu chứng đầu tiên xuất hiện khi nào?

→ Các triệu chứng xuất hiện liên tục hay thỉnh thoảng?

→ Các triệu chứng trầm trọng ra sao?

→ Điều gì làm giảm triệu chứng?

→ Điều gì làm triệu chứng nặng thêm?

Những gì bạn có thể làm trong lúc này

Hãy lưu giữ cuốn nhật ký ghi chép về đau đầu. Một cuốn nhật ký có thể giúp bạn và bác sĩ xác định cái gì gây nên chứng đau nửa đầu. Ghi lại thời điểm bắt đầu đau, thời gian kéo dài, và nếu được, giảm đau như thế nào. Ghi lại mọi đáp ứng của bạn đối với bất cứ loại thuốc nhức đầu đã dùng. Cũng ghi lại các loại thức ăn sử dụng trong 24 giờ trước cơn đau đầu, bất kỳ căng thẳng bất thường nào, và bạn cảm thấy gì và bạn làm gì khi đang đau đầu.

Giảm căng thẳng. Bởi vì căng thẳng (stress) gây nên chứng đau nửa đầu cho nhiều người, cố gắng tránh những tình huống quá căng thẳng, hoặc sử dụng các kỹ thuật giảm stress như trung gian hòa giải.

Ngủ đủ nhưng không ngủ quá nhiều. Mục đích là ngủ sáu đến tám giờ một đêm.

9. Các xét nghiệm và chẩn đoán

Nếu bạn có đau nửa đầu điển hình hoặc tiền sử gia đình bị đau nửa đầu, bác sĩ có thể chẩn đoán dựa trên tiền sử bệnh và khám lâm sang. Nhưng nếu đau đầu bất thường, nặng hoặc đột ngột, bác sĩ có thể tiến hành một loạt các xét nghiệm để loại trừ các nguyên nhân khác có thể gây đau.

Chụp cắt lớp vi tính (CT). Thủ tục chẩn đoán hình ảnh này sử dụng hàng loạt tia X-quang cho phép quan sát các mặt cắt bộ não của bạn. Điều này giúp bác sĩ chẩn đoán khối u, nhiễm trùng và các vấn đề y tế khác có thể gây ra đau đầu.

Chụp cộng hưởng từ (MRI). MRI sử dụng sóng radio và từ trường xem xét chi tiết mặt cắt bộ não của bạn. MRI giúp chẩn đoán khối u, đột quỵ, chứng phình động mạch, bệnh thần kinh và các bất thường não. MRI cũng có thể được sử dụng để kiểm tra các mạch máu cung cấp cho não.

Chọc tủy sống (Chọc thắt lưng). Nếu bác sĩ nghi ngờ một bệnh tiềm ẩn, chẳng hạn như viêm màng não - một tình trạng viêm của màng (màng não) và dịch não tủy quanh não và tủy sống – bác sĩ có thể chọc tủy sống. Trong thủ tục này, một kim nhỏ được đưa vào giữa hai đốt sống ở lưng dưới của bạn để rút ra một mẫu dịch não tủy (CSF) mang đi phân tích tại phòng thí nghiệm.

10. Phong cách sống và biện pháp khắc phục tại nhà

Các biện pháp tự chăm sóc có thể giúp giảm đau trong chứng đau nửa đầu

Hãy thử bài tập thư giãn cơ bắp. Thư giãn cơ bắp tăng cường, thiền và yoga không cần bất kỳ thiết bị nào. Bạn có thể học trên lớp hay ở nhà bằng cách sử dụng sách hay băng. Hoặc dành ít nhất một nửa tiếng mỗi ngày làm một cái gì đó bạn thấy thư giãn - nghe nhạc, làm vườn, tắm nước nóng hoặc đọc sách.

Ngủ đủ giấc nhưng không ngủ quá nhiều. Nhu cầu ngủ trung bình dành cho người lớn là sáu đến tám tiếng đồng hồ một đêm. Tốt nhất là đi ngủ và thức dậy vào đúng giờ.

Nghỉ ngơi và thư giãn. Nếu có thể, nghỉ ngơi trong phòng tối yên tĩnh, khi bạn cảm thấy đau đầu sắp tới. Dùng miếng vải phủ túi đá chườm phía sau cổ và nhẹ nhàng chườm trên các vùng đau trên da đầu.

Ghi chép cuốn nhật ký về đau đầu. Tiếp tục ghi nhật ký đau đầu ngay cả sau khi bạn đã khám bác sĩ. Nó sẽ giúp bạn hiểu thêm về những gì gây ra chứng đau nửa đầu làm gì để điều trị hiệu quả nhất.

11. Các biện pháp thay thế

Các liệu pháp điều trị không truyền thống có thể hữu ích nếu bạn bị đau đầu kinh niên:

Châm cứu. Trong điều trị này, nhiều kim mỏng được đâm vào một số khu vực trên da tại các điểm quy định. Một số thử nghiệm lâm sàng cho thấy châm cứu có thể hữu ích trong điều trị đau đầu.

Phản hồi sinh học. Phản hồi sinh học dường như là đặc biệt hiệu quả trong việc giảm đau nửa đầu. Kỹ thuật thư giãn này sử dụng thiết bị đặc biệt để dạy bạn làm thế nào để giám sát và kiểm soát các phản ứng của cơ thể đối với căng thẳng, chẳng hạn như căng thẳng cơ bắp.

Massage. Mát-xa có thể giúp giảm tần số xuất hiện chứng đau nửa đầu. Và nó có thể cải thiện chất lượng giấc ngủ, do đó, giúp ngăn ngừa chứng đau nửa đầu.

Thảo dược, vitamin và khoáng chất. Có một số bằng chứng cho thấy thảo dược (feverfew hoặc butterbur) ngăn chặn hoặc làm giảm mức độ đau nửa đầu. Một liều cao riboflavin (vitamin B-2) cũng có thể ngăn ngừa chứng đau nửa đầu bằng cách sửa chữa thiếu sót nhỏ trong các tế bào não. Bổ xung Coenzyme Q10 có thể hữu ích ở một số bệnh nhân. Uống bổ sung magiê sulfat có thể làm giảm tần suất các cơn đau đầu ở một số người, mặc dù không phải tất cả các nghiên cứu đều đồng ý về vấn đề này. Tiêm Magnesium tĩnh mạch có vẻ giúp một số người trong cơn đau đầu cấp tính, đặc biệt là những người bị thiếu hụt magiê. Hãy hỏi bác sĩ phương pháp điều trị tốt nhất cho bạn. Không sử dụng thảo dược (feverfew hoặc butterbur) nếu bạn đang mang thai.

12. Phòng chống

Cho dù bạn có uống thuốc dự phòng hay không, thay đổi lối sống có thể giúp giảm số lượng và mức độ nghiêm trọng của chứng đau nửa đầu. Một hoặc nhiều các đề xuất này có thể hữu ích cho bạn:

Tránh kích hoạt đau nửa đầu. Nếu thấy chắc chắn loại thực phẩm có vẻ đã gây ra đau đầu trong quá khứ, tránh những loại thực phẩm đó. Nếu mùi hương nào đó là có vấn đề, cố gắng tránh chúng. Nhìn chung, thiết lập một thói quen hàng ngày với giấc ngủ và các bữa ăn điều độ. Ngoài ra, cố gắng để kiểm soát căng thẳng.

Tập thể dục thường xuyên. Tập thể dục nhịp điệu (Aerobic) thường xuyên làm giảm căng thẳng và có thể ngăn ngừa chứng đau nửa đầu. Nếu bác sĩ đồng ý, hãy chọn bất cứ bài tập thể dục nào bạn thích, bao gồm đi bộ, bơi lội và đi xe đạp. Tuy nhiên, nên tập từ từ, tập thể dục cường độ cao bất ngờ có thể gây ra đau. Bệnh béo phì cũng được cho là một nhân tố trong đau nửa đầu, và tập thể dục thường xuyên có thể giúp bạn giữ cho trọng lượng của bạn giảm xuống.

Giảm tác động của estrogen. Nếu bạn là một người phụ nữ bị chứng đau nửa đầu và estrogen có vẻ như kích hoạt hoặc làm cho đau đầu nặng hơn, bạn có thể tránh dùng hoặc giảm số lượng thuốc có chứa estrogen. Các loại thuốc này bao gồm thuốc tránh thai và liệu pháp thay thế hormone. Hãy hỏi bác sĩ về các biện pháp thay thế tốt nhất hoặc liều lượng tốt nhất cho bạn.

Nguồn: Mayo Clinic (www.mayoclinic.com)