Loading

Viêm dạ dày ruột

GASTROENTERITIS

Viêm dạ dày ruột là gì?

Viêm dạ dày ruột (thường được gọi là ‘gastro’) là một tình trạng viêm ruột thường gặp, có thể gây tiêu chảy (phân lỏng), nôn ói, hoặc cả hai.

Viêm dạ dày ruột có thể gây mất nước, đôi khi dẫn đến mất đường và các chất muối mà cơ thể cần để làm việc bình thường.

Viêm dạ dày ruột thường dịu đi mà không cần đến điều trị. Viêm dạ dày ruột là thường gặp hơn trong mùa đông và ảnh hưởng đến mọi người ở tất cả các độ tuổi.

Điều gì gây viêm dạ dày ruột?

Các loại vi-rút là nguyên nhân thường gặp nhất gây viêm dạ dày ruột. Có nhiều loại vi-rút vì thế viêm dạ dày ruột có thể xảy ra trên một lần.

Vi khuẩn, ký sinh trùng và ngộ độc thực phẩm cũng có thể gây viêm dạ dày- ruột. Ngộ độc thực phẩm thường xảy ra từ sáu đến 12 giờ đồng hồ sau khi ăn phải thức ăn bị hư thối.

Viêm dạ dày ruột được lây lan như thế nào?

Viêm dạ dày ruột do vi-rút được lây lan dễ dàng từ người sang người. Các vi-rút này có trong phân người. Khi một người nôn ói hoặc bị tiêu chảy, các hạt nước nhỏ li ti có chứa vi-rút có thể gây nhiễm bẩn các bề mặt như các vòi nước, các tay nắm xả ở bồn cầu vệ sinh (toilet), đồ chơi và tã lót của trẻ em. Những người bị viêm dạ dày ruột có thể lây lan vi-rút này tới 48 giờ đồng hồ sau khi các triệu chứng của họ đã hết.

Viêm dạ dày ruột do vi khuẩn được lây lan thông qua tình trạng vệ sinh kém (đặc biệt là không rửa tay sau khi đi cầu hoặc sau khi lau chùi bãi nôn ói hoặc tã lót bẩn), thức ăn hư thối, các nguồn nước bị ô nhiễm và tiếp xúc với các vật nuôi trong nhà và động vật.

Các dấu hiệu và triệu chứng?

Viêm dạ dày ruột có thể gây ra một vài hoặc tất cả các triệu chứng sau:

→ buồn nôn và nôn ói có thể kéo dài một hoặc hai ngày

→ tiêu chảy, thường kéo dài từ một tới ba ngày, nhưng cũng có thể kéo dài tới mười ngày

→ co thắt và đau dạ dày

→ sốt (nhiệt độ trên 37,5ºC ở người lớn và trên 38ºC ở trẻ em)

Trong viêm dạ dày ruột do vi khuẩn, các triệu chứng này là tương tự nhưng sốt là thường cao hơn, các cơn co thắt dạ dày là nặng hơn và tiêu chảy có thể có máu và chất nhày trong đó.

Điều trị

Viêm dạ dày ruột là thường nhẹ và cách điều trị sẽ tùy thuộc vào loại viêm dạ dày ruột.

Các dung dịch như Gastrolyte, hoặc Hydralyte giúp bù nước, các chất muối và chất lỏng bị mất trong dịch nôn ói và tiêu chảy. Các dung dịch này cũng có thể có ở dạng các que đá, giúp trẻ em duy trì đủ các chất lỏng của chúng. Tuân theo các hướng dẫn trên bao bì.

Đối với tiêu chảy nhẹ, bác sĩ của quý vị có thể khuyên dùng một chất như Imodium hoặc Lomotil. Tuân theo các hướng dẫn trên bao bì. Các thuốc này là không thích hợp để sử dụng ở trẻ em.

Đối với tiêu chảy ở mức vừa đến trầm trọng, tránh các chất chống tiêu chảy vì các chất này có thể làm tiêu chảy nặng hơn.

Thuốc chống buồn nôn có thể được kê toa để điều trị buồn nôn và nôn ói.

Các thuốc kháng sinh chỉ được cần đến nếu viêm dạ dày ruột là do vi khuẩn hoặc ký sinh trùng. Mẫu dịch tiêu chảy của quý vị có thể được xét nghiệm để xác định điều này.

Một số người có thể cần các dịch lỏng được tiêm vào tĩnh mạch (vào trong ven) nếu họ đang bị mất nước nhiều.

Chăm sóc tại nhà

Thường xuyên (15 phút một lần) uống lượng nhỏ (nhấm nháp) các đồ uống trong như nước hoặc lemonade không có gaz (một ly lemonade với bốn ly nước). Các đồ uống sẽ không chấm dứt được tình trạng nôn ói và tiêu chảy nhưng sẽ làm quý vị không bị mất nước.

Ăn nếu quý vị cảm thấy đói. Bắt đầu bằng các đồ ăn nhạt như crackers (bánh giòn), cơm, chuối hoặc bánh mì khô. Quý vị nên trở lại chế độ ăn và đồ uống bình thường trong từ 48-72 giờ đồng hồ, ngay cả nếu tiêu chảy vẫn tiếp tục.

Nghỉ ngơi nhiều.

Ngăn không để viêm dạ dày ruột lây lan

Có nhiều cách để giảm việc lây lan của chứng viêm dạ dày ruột:

Không dùng chung các khăn lau của quý vị, khăn lau mặt, bàn chải răng, đồ uống hoặc thìa nĩa với những người khác.

Rửa tay thật kỹ (ít nhất mười giây) bằng nước xà bông ấm sau khi sử dụng bồn cầu vệ sinh, sau khi thay tã lót, lau chùi bãi nôn và trước khi ăn hoặc nấu ăn.

Xử lý, bảo quản và chuẩn bị các thực phẩm sống và đã nấu chín riêng nhau. Nấu kỹ tất cả các thực phẩm sống.

Những người bị viêm dạ dày ruột không nên chuẩn bị hay xử lý đồ ăn cho những người khác.

Ở nhà và tránh xa mọi người trong khi quý vị đang không khỏe. Sau khi các triệu chứng đã hết, chờ từ 24-48 giờ đồng hồ trước khi trở lại chỗ làm.

Nếu quý vị dự định đi xa, chỉ uống nước đã đun sôi hoặc đun sôi nước trong mười phút. Nếu quý vị không thể gọt vỏ đồ ăn, nấu chín hoặc luộc sôi được, thì không ăn các đồ ăn này.

Lau chùi phòng tắm và bồn cầu vệ sinh thường xuyên.

Thận trọng khi tiếp xúc với các động vật và phân hoặc nước tiểu của chúng.

Nếu quý vị cho rằng nguồn bệnh của quý vị có thể đã là thực phẩm, hãy khai báo điều này với sở y tế thuộc hội đồng địa phương của quý vị ngay. Giữ tất cả các thực phẩm thừa để được xét nghiệm.

Tìm sự giúp đỡ

Trong trường hợp khẩn cấp về mặt y khoa hãy tới khoa cấp cứu của bệnh viện gần nhất hoặc gọi cứu thương. Gặp bác sĩ hoặc chuyên viên chăm sóc y tế địa phương của quý vị nếu quý vị bị:

→ đau dạ dày đang trở nên nặng hơn

→ nôn ói hoặc tiêu chảy thường xuyên hoặc cả hai tình trạng này

→ có máu hoặc dịch nhày trong phân của quý vị (dịch tiêu chảy)

→ đi tiểu ít hoặc không có nước tiểu, hoặc nước tiểu của quý vị sẫm màu hoặc có mùi.

Nguồn: Sở y tế tiểu bang Victoria, Autralia (www.health.vic.gov.au)